لطف الله هنرفر

3

اصفهان ( فارسى )

حداكثر ارتفاع استان اصفهان در شهر كرد 2066 متر و حداقل آن در يزد 1233 متر است . جلگهء اصفهان در حدود 300 متر از تهران بلندتر است و اختلاف ساعت آن با تهران 20 ثانيه است . جمعيت اصفهان را در دورهء شاه عباس بزرگ بين هفتصدهزار تا يك ميليون نفر نوشته‌اند . شاردن « 1 » نوشته است كه اصفهان به اندازهء لندن جمعيت دارد . اوژن فلاندن « 2 » ، سياح فرانسوى ، كه اصفهان را در سال 1840 م / 1255 ه ق ديده است ، مىنويسد : بدون اغراق اصفهان يكى از بزرگ‌ترين شهرهاى عالم است كه محيط آن بيش از چهل كيلومتر است . اين محوطه شامل محله‌ها ، دهستان‌ها ، قصرها و باغ‌هايى است كه بعضى آباد و بقيه خرابه و غير مسكونىاند و وسعتش باعث شده كه شهرتى عظيم يابد . از اين‌رو درباره‌اش غلو شده ، به طورى كه مىگويند : اصفهان نصف جهان است .

--> ( 1 ) . شاردن ، سياح فرانسوى ، سال‌ها در اصفهان ، پايتخت شاه عباس ، به سر برده است . چنان‌كه خود او مىگويد ، سفر اول او از 1664 تا 1670 م / 1074 - 1080 ه ق طول كشيده و بيشتر اين مدت را در ايران گذرانده است . شاردن در اين سفر سه سال آخر سلطنت شاه عباس دوم و سه سال اول سلطنت شاه سليمان را درك كرده است . مسافرت دوم او از 1671 تا 1677 م / 1081 - 1087 ه ق طول كشيده و به علت تمايل شديدى كه به شناختن ايران و نوشتن سفرنامه‌هاى دقيق و صحيح داشته ، در اين مدت ، در حد امكان و با كمال جديت ، به تحصيل زبان فارسى و شناسايى دقيق آداب و رسوم مردم اين كشور پرداخته است و مرتبا به دربار و ديوانخانه مراجعه كرده و با بزرگان و دانشمندان به گفت‌وگو پرداخته است . شاردن مىگويد : براى شناسايى آنچه مربوط به ايران است ، به قدرى دقت كردم و به اندازه‌اى رنج بردم كه بدون اغراق مىتوانم ادعا كنم كه مثلا اصفهان را بيش از لندن مىشناسم ؛ در صورتى كه بيش از 26 سال در شهر اخير به‌سر برده‌ام و همچنين زبان فارسى را درست مانند انگليسى و تقريبا مانند فرانسه صحبت مىكنم . ( 2 ) . Eugene Flandin